BARTER MUHASEBESİ
BARTER'LI İŞLEMLERİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
Barter çekleri ve işlemleri muhasebe kaydı açısından ana mantığı virman talimatı olarak değerlendirilebilir. Barter çeki bir ödeme aracıdır. Dolayısıyla firmalar arasındaki fatura ve ödeme işlemlerinde herhangi bir değişikliğe sebep olmaz. T.T.K.na göre barter çekleri, alacağın temliki veya borcun naklindeki esaslara göre işlem görür.
HESAPLARIN AÇILMASI
Üye Firmalar "Barterlı İşlemler Hesabı" adında iki cari hesap açarlar. Barter sistemi ile işlem yaptıklarında alacaklarını ve borçlarını "Barterlı İşlemler Hesabı" nda takip ederler. Barter'lı İşlemler Hesabı 120 ve 320'li Hesaplar içerisinde bir cari hesaptır. Üye firmalar ayrıca nakit komisyon ve üyelik işlemleri için 320 kodlu hesaplar altında Zer Barter Finans A.Ş. adına bir hesap daha açarlar.
HESAPLARIN KAYDEDİLMESİ
Ürün satan üye firma faturasını keserek alıcı üye firmanın hesabına kaydeder. Alıcı firmadan Barter çekini alınca üye firmanın hesabına alacak, 120.xx Barter lı işlemler hesabına borç yazar. Üye firma başka bir zaman diğer barter üyesinden mal ve hizmet satın alınca firmanın hesabına alacak kaydeder. Kendi Barter çekini o firmaya keserek firmanın hesabına borç kaydederek kapatır, (aynı zamanda barter lı işlemler hesabına da alacak kaydeder). Barter hesabını yabancı para biriminden de takip edecekse Aldığı ve kestiği Barter çeklerini 900 lü hesaplara da kaydeder. Üçer aylık dönemlerde kur farkı hesaplarını kaydeder.
KOMİSYON İŞLEMLERİ
Zer Barter’dan Barter işlem komisyonu faturası alınca, Komisyon faturası nakit olarak ödenecekse, 320. Zer Barter hesabına alacak kaydedilir, çek veya havale ile ödeme yapılınca hesap kapatılır. Komisyon barter la ödenecekse yine Zer Barter hesabına alacak kaydedilir, ikinci bir kayıtla, Zer Barter hesabına borç, barterlı işlemler hesabına alacak kaydedilerek işlem tamamlanır. Barterlı komisyon ve üyelik faturası kayıt işlemleri için Hem üye açısından, hem de Zer barter açısından ayrı bir evrak olmadan Üyelik sözleşmesindeki, cari hesap sözleşmesi maddesine istinaden kayıt yapılır.
Hesapların usd veya diğer yabancı para birimi cinsinden takibi ve kur farkı hesaplanması açısından 900 lü kodlar ile iki hesap daha açılabilir.
ÖRNEK İŞLEMLER
1. A Firması B firmasından 10.000 TL + KDV lik mal satın aldı. A firmasının mal alış kaydı.
----------------------------------- / -------------------------------------------
153 Ticari Mal Stokları 10.000 (B)
191 İndirilecek K.D.V. 1.800 (B)
120. B Firması Hesabı 11.800 (A)
-------------------------------------- / ----------------------------------------
2. A Firması B firmasına borcunu Barter çeki ile ödedi. ( ödeme yüzde yüz barter)
-------------------------------------- / ----------------------------------------
120. B firması hesabı 11.800 (B)
320.Barter lı işlemler hesabı. 11.800 (A)
Kesilen Barter çekinin muhasebe kaydı
-------------------------------------- / ----------------------------------------
3. Zer Barter bu işlemden dolayı A firmasına % 5+KDV nakit komisyon faturası kesti. (11.800 x 1.05= 590 x 1.18 (KDV)= 590 x1.18 = 696 TL Kdv dahil)
A firmasının muhasebe kaydı
-------------------------------------- / ----------------------------------------
653 Komisyon Giderleri 590,00 TL (B)
191 İndirilecek K.D.V. 106,20 TL (B)
320 Zer Barter A.Ş. Hesabı 696,20 TL (A)
Nakit komisyon faturası kaydı.
--------------------------------------- / ---------------------------------------
Havale, Nakit çek veya kredi ile Ödeme yapılarak hesap kapatılır.
4.Barter la ödenecek komisyon faturası kaydı.
Zer Barter B firmasına da aynı miktarda barter ile ödenecek komisyon faturası kesti. B firmasının kayıtları.
--------------------------------------- / ---------------------------------------
653 Komisyon Giderleri 590,00 TL (B)
191 İndirilecek K.D.V. 106,20 TL (B)
320 Zer Barter A.Ş. Hesabı 696,20 TL (A)
320 Zer Barter A.Ş. 590,00 TL (B)
320 Barter lı işlemler Hesabı 590,00 TL (A)
Barter sistemi ile ödenecek komisyon fatura kaydı.
--------------------------------------- / ---------------------------------------
(%5 Komisyon giderini de Barter sistemindeki alacağından ödemiştir. KDV kısmı ayrıca nakit olarak ödenecektir.)
ALIŞVERİŞ KUPONU VE HEDİYE ÇEKİ UYGULAMALARI
Üye firmalar barter sistemine sattıkları ürünler için kupon arzedebilirler. Bu kuponların satıcı ve alıcı firmalar açısından kayıt şekilleri.
X firması barter sistemine 100.000 TL lik kupon arzetti. Kuponları Y üye şirketine teslim ederek karşılığında barter çekini aldı.
-------------------------------------/-------------------------------------------------
120.xxx Barter lı işlemler hs. 100.000,00 TL (B)
Y Üye hesabı 100.000,00 TL (A)
349.xxx Alınan Diğer Avanslar hs. 100.000,00 TL (A)
Y Üye hesabı 100.000,00 TL (B)
Kupon satışı ve karşılığında alınan barter çekinin kaydı
-------------------------------------/-------------------------------------------------
---------------------------------------/-----------------------------------------------
Y firması X firmasından kupon karşılığı 10.000,00 TL lik KDV dahil alışveriş yaptı
----------------------------------------/----------------------------------------------
120.xxx Alıcılar hesabı 10.000,00 TL
391.xxHesaplanan K.D.V. 1.524,00 TL
600.xx Satışlar Hesabı 8.476,00 TL
349.xx Avans hesabı 10.000,00 TL
120.xxx Alıcılar hesabı 10.000,00 TL
-------------------------------------/-------------------------------------------------
X firmasından den kuponla alışveriş yapan Y müşteri kayıtları; Firma kupon almak için barter çekini Z firmasına keser, çek kayıtlarını yukarıda görülen örnekteki gibi yapar, Kuponların karşılığını 159 verilen sipariş avanslarında takip eder. Faturasını alınca hesabı kapatır.
Bu işlemler kupon karşılığı faturanın alışveriş yapıldığı anda kesileceği düşünülerek planlanmıştır. Kuponla beraber fatura kesilmesi durumunda normal barter işleyişi şeklinde kayıtlar yapılır.
Barter sistemine üye firmalar 320 ve 120 li barter lı işlemler hesaplarındaki bakiyeleri üç aylık dönem sonlarında birleştirerek net hesabı tesbit ederler. Ör: 320 li hesapta 150.000,00 TL alacak 120 li hesapta 50.000,00 TL borç varsa ; 50.000,00 TL 320 li hesaba virman yapılır. Firmanın Barter sistemine olan borcu 100.000,00 TL olarak netleştirilir.